'Boern van Gistern, Alles geet veurbi'j'. Foto: Archief Staring Doetinchem
'Boern van Gistern, Alles geet veurbi'j'. Foto: Archief Staring Doetinchem

25 jaar onderweg met het klankbeeld 'Boern van Gistern'

VORDEN - Toen Vordenaren Henk Graaskamp en Fons Rouwhorst in 1994 het klankbeeld 'Boern van gistern, alles geet veurbi'j' in elkaar zetten, konden ze niet vermoeden dat ze er na vijfentwintig jaar nog steeds mee rond zouden trekken. De sfeer van herkenning en nostalgie, ontroering maar soms ook van ontzetting over dat boerenleven blijkt na 25 jaar nog steeds aan te slaan. Zondagmiddag 3 februari is het klankbeeld te zien in de Herberg in Vorden, aanvang 14.00 uur.

Je hoeft niet bejaard, zelfs niet van middelbare leeftijd te zijn om met enige weemoed terug te denken aan de tijd dat op het boerenbedrijf er alles anders toeging. Veel zaken die het vooroorlogse leven op het platteland weergeven zijn vastgelegd. De beelden en geschriften hiervan vinden gretig aftrek. Geert Maks boek over Jorwerd bijvoorbeeld, prijkt al ruim een jaar in de boekentop 10.
In het oosten van het land circuleert dit jaar 25 jaar het klankbeeld onder de titel: 'Boer'n van Gister'n, alles geet veurbi'j' voor volle zalen. Een klankbeeld is een projectie van stilstaand beeld en geluid in overvloei. Naast ingesproken tekst is de serie voorzien van toepasselijke muziek. Beeld, tekst en muziek zijn op een harmonieuze wijze op elkaar afgestemd.
In 1992 begon Fons Rouwhorst met het schrijven van het script voor het klankbeeld over het boerenleven. De rode draad in het verhaal is de vier seizoenen die het ritme van het boerenleven altijd hebben bepaald. Daarnaast waren er in het boerenleven 100 jaar geleden drie belangrijke zaken die het leven op de boerderij voor een groot deel bepaalde, namelijk; geboren worden, trouwen en doodgaan.

Ontmoeting
Fons: "Ik weet van mijzelf redelijk goed wat ik kan maar ik weet ook wat ik niet kan." Door de ontmoeting met Henk Graaskamp begin jaren '90 had ik iemand gevonden die dat gedeelte waar ik niet goed in was perfect aanvulde. Veel dialectteksten met prachtige boeren anekdotes kwamen van zijn hand. Ook zorgde Henk voor de ingesproken tekst bij het klankbeeld.

Verandering
Voor de oorlog is er niet veel veranderd binnen het boerenbedrijf. Het hooien, zichten, poten en zaaien wordt belicht. En uiteraard is er aandacht voor de opkomst van de dorsmachine. Nu zal menigeen zich afvragen hoe de boerenvrouwen van vroeger het werk allemaal voor elkaar kregen. Ze moesten hout verzamelen voor de kachel en het fornuis, men stond urenlang kromgebogen boven het waswater met de hand de enorme was te doen. Ander werk was: het bijhouden van moes- en bloementuin, melken, slachten, karnen, ze waren nooit klaar en je vraagt je dan ook af hoe de boeren en boerinnen moed hielden.
Het klankbeeld neemt de kijkers mee naar het leven in en om de boerderij en het werk op het land in een groot aantal facetten. Ze zien koeien die karren en ploegen trekken, kinderen die – in de touwen- eggen voortzeulen. In beeld komt de paastijd, die gevierd wordt met veel eieren. Eieren, die niet zoals tegenwoordig in de winkel voor het rapen liggen, maar die gedurende lange tijd moesten worden opgespaard. Ze zien ook spelende kinderen met tollen, ballen, krijt, knikkers en touw; de kindertijd duurde maar kort. Vanaf hun twaalfde jaar werden ze ingezet op de boerderij. 'Boern van Gistern' verhaalt ook over de belangrijke functie van de noabers, de buren. Je was zorgvuldig met je buren.
"Het was hard werken en armoedig, maar zoveel gemoedelijker en gezelliger dan tegenwoordig", is een veel gehoord commentaar na afloop van de vertoning. Maar toch verlangt niet iedereen terug naar vroeger. Het is veurbei 'j, het geet wieder.
Mochten de lezers het idee krijgen dat ze 'door de naam Fons Rouwhorst' een soortgelijke voorstelling te zien krijgen als de documentaire 'Ode aan Vorden', dat is zeker niet het geval. 'Boern van Gistern' is een klankbeeld in een totaal andere stijl. Niet minder interessant maar niet met elkaar te vergelijken. Het publiek boeien en ontroeren dat is wat Henk Graaskamp en Fons Rouwhorst met het klankbeeld 'Boern van Gistern, alles geet veurbi'j' willen bereiken.

Zondagmiddag 3 februari is het klankbeeld te zien in de Herberg in Vorden 14.00 uur. Kaarten zijn te verkrijgen bij de Bruna in Vorden.

Meer berichten