Beslissingen over eventuele windmolens vooruitgeschoven naar 2024
Zorgen van inwoners niet weggenomen
Door Liesbeth Spaansen
BRONCKHORST/TOLDIJK – Voorafgaand aan het tweede deel van de raadsvergadering over het vaststellen van het ‘Bronckhorster beleidskader voor windenergie’ maandagavond 5 juli, liet een groepje inwoners van Toldijk bij het gemeentehuis in Hengelo zien ongerust te zijn over de plannen om windmolens te plaatsen in hun buitengebied. Ondanks dat de vergadering digitaal was, zorgde voorzitter Marianne Besselink ervoor dat hun actie met spandoek en spiegel aandacht kreeg. Het beleidsplan werd tot slot met vijftien stemmen voor en tien tegen aangenomen. Belangrijk in dit besluit is het feit dat behandeling van aanvragen voor windmolens in Bronckhorst is uitgesteld tot 2024.
Actie vanuit Toldijk
Een groepje inwoners van Toldijk kwam maandagavond nog voor de raadsvergadering in actie. “Over de geruchten over windmolens wil je zo snel mogelijk reageren, puur een statement maken”, zo verklaarden zij de actie. Hun mening was weergegeven op het spandoek met stevige tekst. Ze hielden ook mensen letterlijk een spiegel voor. “Veel mensen moeten van deze plannen weten! De ernst ervan dringt niet tot ze door. Hoe kan het dat we hierover in de krant moeten lezen!”
Een Achterhoeks gerucht heeft altijd een kern van waarheid. “Het is arrogant om te denken: ‘daar doen we niks aan’. Ons uitzicht en onze gezondheid is niet te koop! Dit zorgt voor een onrechtvaardigheidsgevoel. Mensen moeten wakker worden. Die beslissingen hebben betrekking op ons welzijn. Ook als er nu een positieve conclusie komt, zullen er over drie jaar weer nieuwe plannen moeten komen. Liefst gaat er een grote streep door!”
Raadsvergadering
Voorzitter Marianne Besselink heropent de digitale vergadering, die donderdag 1 juli vanwege een landelijke platformstoring moest worden afgebroken. “Uitermate vervelend omdat we het debat op de agenda hadden staan dat de gemoederen bezighoudt in onze gemeente. Goed om bij de opening te melden -u bent hier allemaal niet- maar hier voor het gemeentehuis staat een spandoek en een spiegel met de vraag of u nog in de spiegel kunt kijken. Een noodkreet vanuit Toldijk waar de zorgen over grote windmolens in Toldijk geuit worden.”
De vergadering wordt opgepakt vanaf agendapunt 8. Kort Beleidskader windenergie. Bij dit voorstel wordt gevraagd een beleidskader voor windenergie voor heel Bronckhorst vast te stellen en het gebied rond Eldrik, vanwege het geringe aantal bewoners, aan te wijzen als eventueel potentiegebied. Het legt de lokale voorwaarden vast voor de eventuele komst van windmolens rond Eldrik in de toekomst en dient als toetsingskader voor mogelijke aanvragen. Het is geen besluit over of en wanneer windmolens worden toegestaan.
Wethouder Paul Hofman aan het woord
Voorafgaand aan zijn betoog wilde wethouder Paul Hofman kort de beschouwingen van de partijen tijdens het eerste deel van de raadvergadering op donderdag 1 juli benoemen: die gingen over de urgentie om CO2 uitstoot terug te dringen; de dreigende weg naar een klimaatcrisis met grote impact voor de leefomgeving; over de maatschappelijke discussie wat verduurzaming precies gaat betekenen; weerstand met name tegen grote veranderingen zoals windmolens; het zoeken naar energiebesparing en zon op dak.
De gemeente, afhankelijk van hogere overheden, marktpartijen en netbeheerders wil verantwoordelijkheid nemen voor dat klimaatvraagstuk. Daarnaast richting geven aan het maatschappelijke debat en helderheid geven over de randvoorwaarden. Naast het pakken van positie ten opzichte van andere overheden, zoals de provincie, marktpartijen enzovoort. Er wordt veel gedaan aan energiebesparing en zon op dak, zo stelt de wethouder.
Daarnaast is er de uitspraak van de Raad van State. Die oordeelde in een tussenvonnis dat geluidsnormen voor windmolens in het activiteitenbesluit opnieuw getoetst moeten worden. “Dat betekent dat concrete projecten die toetsing moeten afwachten om te kijken of de geluidsnormen hetzelfde blijven. Dat afwachten geldt niet voor beleidsdocumenten zoals hier vanavond voorligt of zoals de regionale energie strategie (RES), in september op de agenda. Deze beleidsdocumenten kunnen gewoon doorgang vinden. Mocht de toetsing van de geluidsnormen tot nieuwe normen leiden, landelijk, dan zijn die ook meteen rechtsgeldig in Bronckhorst. Dat hoeven we niet te vertalen.” Ieder project zal zich dan moeten houden aan de landelijke geluidsnormen. “Overigens zijn wij daar blij mee, want juist ook lokaal proberen we de normen strenger te stellen dan dat die nu landelijk zijn. Wij zien dat ook met vertrouwen tegemoet.”
Tot slot gaf wethouder Hofman aandacht aan de onrust in Toldijk en het protest voor het gemeentehuis. “Op 22 juni spraken we als college met de dbo’s (dorpsbelangenorganisaties, red.) in Bronckhorst-West die deze onrust naar voren brachten. Echter als een marktpartij afspraken wil maken met grondeigenaren, staan wij daar als gemeente buiten. Wij worden daarin niet gekend en daarvoor hoeven zij ons geen toestemming te vragen. Pas als een initiatief echt tot ontwikkeling zou komen en ze willen daadwerkelijk die windmolens gaan bouwen, dan moeten ze toestemming hebben van de overheid. Dus van de gemeente of de provincie. En laat dat heel helder zijn: wat we vandaag voorstellen aan u is om dat gebied uit te sluiten voor hoge windmolens. Als dit voorstel door u wordt aanvaard, zal het antwoord op dit initiatief rond Toldijk heel duidelijk nee zijn.”
Er is volgens Hofman geen aanleiding om dat plan te overrulen. “Juridisch gezien heeft de provincie het recht om een inpassingsplan te maken, maar dat doen ze natuurlijk alleen op het moment dat er geen alternatief geboden wordt, als de gemeente zijn verantwoordelijkheid niet neemt. Wij snappen dat windenergie nodig is, maar alleen in Eldrik en alleen volgens onze randvoorwaarden. Dat verankeren we natuurlijk ook in de RES waarin ook de provincie ondertekenaar is.”
Op de vraag waarom de wethouder de raad en inwoners niet geïnformeerd heeft over de ontwikkelingen in Toldijk - ‘want het was toch, al waren het geruchten, belangrijk om te weten en dat had u van tevoren kunnen ontkrachten’ - stelt Paul Hofman dat de raad maar ook de samenleving baat heeft bij betrouwbare informatie, waar mensen van op aan kunnen. “We horen natuurlijk dat er een projectontwikkelaar is, die op zoek is naar grondposities en die wellicht ook wel heeft verkregen met grondcontracten, maar wij zijn daar zelf geen onderdeel van. Dus ik kan u niet uit eerste hand vertellen waar dat over gaat.” Hofman vindt het geen taak van de overheid om geruchten te gaan onderzoeken en grondeigenaren te gaan bevragen op welke contracten ze wel of niet afgesloten hebben en dat vervolgens mee te delen. Toch klinkt in de kritieken op Bronckhorst de mening door, dat de gemeente, inclusief de raad sneller zou kunnen reageren op deze verhalen.
Over de risico’s als de projectontwikkelaar toch doorgaat, kan alleen gespeculeerd worden. Wie een plan heeft, klopt eerst bij de gemeente aan, die gesteund door het aangenomen beleid ‘nee’ kan zeggen. Daarna kan men met een plan naar een hogere overheid. Pas op het moment dat de gemeente geen verantwoordelijkheid heeft genomen, ontstaat er een risico. De wethouder haalt de casus Zevenaar aan. “De gemeente zei ‘wij weten van niks en zeggen gewoon nee’ en de provincie heeft toen gezegd: ‘Ja maar dan voelen we ons toch genoodzaakt om een inpassingsplan te maken.’ En inmiddels draaien er vier windmolens bij Angerlo.”
Amendementen en moties
Vier amendementen werden ingediend, bedoeld om de tekst van voorliggend besluit te wijzigen. De eerste ging over het verplicht stellen van de maatschappelijke tender, waar omwonenden meer kansen wordt geboden om te participeren in zowel het ontwikkelingsproces als de opbrengsten van het energieproject. Daarnaast werd verzocht in het besluit op te nemen om geschikte daken in Bronckhorst van zonnepanelen te voorzien, een doel uit de ‘Verrijkte Routekaart 2030’ en dat de gemeente daarnaast alles in het werk stelt dat het elektrisch netwerk de vereiste omvang krijgt. Voor andere gebieden dan Eldrik zijn er voorwaarden gewenst om de hoogte van de windmolens te maximeren tot 25 meter hoogte. Tot slot werd gevraagd om medewerking aan initiatieven van windmolens minimaal op te schorten naar 1 januari 2024.
In de eerste motie werd een lijst van voorwaarden genoemd om het inmiddels aangepaste voorstel nog aan te vullen, zoals het nationaal klimaatakkoord, het programma en concept RES, herijken akkoord van Groenlo, gezondheidseffecten, Raad van State, draagvlak en eigen ambitie energieneutraal 2030. Verschillende onderwerpen waren in strijd met eerder bepaalde afspraken, aldus Hofman. Verder was er een motie over een gewenst burgerberaad om inwoners beter te informeren voordat zij een keuze maken. Tot slot de motie voor het optimaal ondersteunen van nieuwe en de zes al bestaande energie-coöperaties in Bronckhorst.
Naast de weerstand tegen plaatsing van windmolens leeft er ook een andere mening bij partijen in de raad. De tegenstanders voelen wel de urgentie vanwege de klimaatverandering en noemen isoleren en zon op dak, maar willen geen windturbines in hun gemeente. Men steekt de kop in het zand, menen de voorstanders. Uitstel is niet verantwoord. Wind is nou eenmaal nodig om de energie-doelen te behalen, al vinden zij de eisen voor windmolens terecht.
Bij de stemming werd het amendement over het verplicht stellen van de maatschappelijke tender verworpen, waarna het gewijzigde voorstel met vijftien stemmen voor en vijf tegen werd aangenomen. Van de moties werd na stemming alleen het coöperatief opwekken van groene energie in Bronckhorst aangenomen.
Afsluiting
Voorzitter Marianne Besslink sloot het agendapunt met de opmerking: “Het is een onderwerp dat de gemoederen in Bronckhorst ontzettend bezighoudt en ik vermoed zomaar dat ook na het aannemen van dit beleidskader het nog wel zo zal blijven en dat we hierover nog met elkaar in gesprek zullen blijven.”
