Kerkgebouwen ter overname
DOETINCHEM – De uit Hoogeveen afkomstige ondernemer/bestuurder Wim Annen ziet het als zijn missie om kerkgebouwen te behouden voor de gemeenschap. Hij adviseert hierbij en wil zo’n twintig kerken in de regio overnemen via de Stichting Pax Intrantibus.
Door Josée Gruwel
“Bij verkoop van een kerkgebouw is geld vaak het belangrijkste doel en wordt er voorbijgegaan aan de betekenis van het gebouw voor de gemeenschap. Die soms eeuwenlange verwevenheid van kerkgebouw en samenleving, daar wordt bij verkoop vaak niet bij stilgestaan,” vertelt Wim Annen. “Maar de geschiedenis van een kerkgebouw en de functie ervan kun je niet zomaar wegpoetsen. Die zijn zo verweven met de mensen uit het betreffende dorp of de stad waar die kerk staat, dat je bij verkoop alles in het werk moet stellen om die verbondenheid voor de toekomst veilig te stellen. Een kerkgebouw is jarenlang het hart van een gemeenschap geweest en dat moet je in ere houden. Daarbij gaat het niet in de eerste plaats om geld, maar om visie, in gesprek gaan en samenwerking.”
Van boven komt het licht
“Als je voor een kerk staat, wordt je aandacht getrokken naar boven, naar de toren. Van boven komt het licht. Dat wordt nogal eens vergeten in de maatschappij waarin we leven, waarin mensen afgedwaald zijn van zichzelf, waarin God niet meer nodig lijkt. We kijken naar beneden, op onze telefoontjes, in plaats van naar boven. We worden geleefd, geleid door de media, kerken verliezen grotendeels hun bestaansrecht en worden naar de zijkant van de samenleving gemanoeuvreerd. Kerkgebouwen worden overbodig.” Annen kijkt hier doorheen. Voor hem is de situatie van nu slechts een tijdelijke kwestie. “Het is onderdeel van een cyclus. Ik voel het als opdracht om kerkgebouwen die moeten sluiten te behouden. Ik ben een gelovig mens en voel de sturing van bovenaf. In mijn leven heb ik alles gekregen: gezondheid, geld, goede mensen om me heen. Nu is het mijn missie iets terug te doen. Daar word ik blij van en ik ben er dankbaar voor.”
De dialoog aangaan
Annen werd geboren in een arm gezin. “Bij ons thuis was armoe troef, maar ik heb een fantastische jeugd gehad. We waren gereformeerd, het geloof was deel van de opvoeding. Je open stellen en de dialoog aangaan paste bij ons. Achter het juiste verhaal komen was het motto.” Het ondernemerschap zat Annen in het bloed. Hij liet zich op z’n veertiende (met de papieren getekend door zijn vader) inschrijven bij de Kamer van Koophandel en begon een bedrijf met zijn broer. “Ik wilde altijd iets neerzetten, bouwen, soms tegen de stroom in, onverstoorbaar en niet voor één gat te vangen. De bestuurlijke kant daarbij sprak me ook enorm aan.”
Er naartoe getrokken
Zes jaar geleden kocht Annen de eerste kerk in het Drentse Pesse. “Dat was de aanzet met waar ik nu, op mijn 74ste, mee bezig ben. Mijn plan is steeds: kopen, opknappen en bruikbaar maken voor de gemeenschap.” Toen hij werd getipt over de Doetinchemse Baptistenkapel die te koop werd aangeboden, ging hij niet naar de kijkdag, maar werd daarna toch er naartoe getrokken doordat de kerk in de Achterhoek ligt, dicht bij Varsseveld, waar zijn vader in de Tweede Wereldoorlog ondergedoken was. Na goed overleg kocht hij de kerk, ging tot verbouwing over, opende ‘De Stadswal’ en exploiteert deze nu. Inmiddels is hij ook eigenaar van een kerk in het Groningse Zuidwolde.
Positief gevoel
Onlangs werd tot koop van de honderdvijftig jaar oude Johannes de Doperkerk in Meddo besloten, want ook deze kerk gaat sluiten. Jan Lanting, voorzitter van het parochiebestuur, is kort en krachtig als het over Annen gaat: “Zijn ideeën spreken ons aan.” Toen bekend was dat de kerk dicht moest, had Lanting net een artikel gelezen over Annen. “Zal ik hem eens bellen? Misschien kan hij ons helpen”, opperde hij bij de betrokkenen. Nu is de kogel door de kerk. Lanting: “Annen vindt het gebouw volgens mij mooi, en ook vindt hij het denk ik mooi dat we wel honderd kerkvrijwilligers hebben. Daarnaast hebben we in Meddo, met vijftienhonderd inwoners, wel dertig verenigingen. Na verbouwing kunnen er in de kerk rouw- en trouwdiensten gehouden worden, lezingen, tentoonstellingen en concerten.”
Advies geven
Annen is er niet alleen op uit om kerkgebouwen te kopen bij sluiting. Bij een flink aantal kerken in de regio is hij in gesprek geweest om te adviseren. Vaak doet hij dat samen met Henk Dijk, manager van ‘De Stadswal’. Dijk: “Ik heb in Wim iemand gevonden die dezelfde uitgangspunten heeft als ik. We komen allebei uit een gereformeerd gezin. We voelen ons gedreven om ons in te zetten voor de gemeenschap. Onderschat niet wat sluiting van een kerkgebouw met mensen doet. De verslagenheid en ontreddering kan heel groot zijn.”
Annen: “Dan is het fijn als er in de besluitvorming over de toekomst van het gebouw empathie getoond wordt en er ten volle rekening wordt gehouden met de mensen die er geschiedenis hebben liggen, gehecht zijn aan het gebouw en het als kloppend hart van de gemeenschap voor geen goud willen missen.”
Pax Intrantibus
Het is de bedoeling dat de kerkgebouwen ondergebracht worden bij de Stichting Pax Intrantibus (Vrede voor hen die hier binnengaan). De doelstelling van de stichting is om historisch religieus erfgoed te verwerven, te behouden, te onderhouden en in stand te houden door het in medegebruik te bestemmen voor religieuze genootschappen, culturele en/of sociaal maatschappelijke activiteiten. Voorwaarde hierbij is dat de gemeenschap het gebouw wil behouden en bij de exploitatie ervan in wil blijven zetten.
Contact opnemen met Wim Annen of Henk Dijk kan via info@destadswaldoetinchem.nl.