Geert Prein (links) en Dirk de Jong in een van de scenes van het Charles Dickens Museum. Foto: Roel Kleinpenning
Anderhalve eeuw terug met Charles Dickens
Uniek museum nu gevestigd bij Het Land van Jan Klaassen
BRAAMT – Direct na binnenkomst waant de bezoeker zich in vervlogen tijden. Een Engels straatbeeld uit de 19e eeuw. 1870, om precies te zijn. Nachtelijk Londen, destijds met een miljoen inwoners de grootste stad ter wereld. Op de achtergrond klinken straatgeluiden. Men weet zich met oog, oor en soms zelfs neus ondergedompeld in Victoriaanse sferen. Een beleving van de tijd die romanschrijver Charles Dickens zo treffend verwoordde.
Door Eric Klop
Begin april heropende het Charles Dickens Museum zijn deuren. Niet meer in het stadje Bronkhorst, waar het museum tot 2017 gevestigd was, maar op het terrein van kindercamping Dromenland naast het Land van Jan Klaassen in Braamt. Herbouwd en volledig nieuw ingericht in een voormalige boerenschuur. Opgedeeld in scenes. Alsof Charles Dickens het publiek meeneemt door zijn leven, werk en tijd. Her en der staan onder veel meer de personages uit zijn romans.
David Copperfield, Oliver Twist, Nicolas Nickleby, Scrooge… Figuren die Dickens baseerde op ontmoetingen die hij had in de fabriek waar hij amper 12 jaar jong werkzaam was als schoensmeerpottenvuller. Zijn vader zat in de gevangenis. Wegens schulden. De jonge Charles werd noodgedwongen kostwinner. Studeren was er niet bij, hoe graag hij dat ook wilde. Hij leerde de wereld op een andere manier kennen. Een maatschappij van kinderarbeid, sociale onrechtvaardigheid en de enorme kloof tussen arm en rijk. Het museum kent zijn oorsprong in 1987. Sjef de Jong, economisch directeur van het ziekenhuis te Doetinchem, was diep onder de indruk van het werk en de maatschappelijke betrokkenheid van Charles Dickens. Met zijn gezin bewoonde hij een oude stadsboerderij in Bronkhorst. In de deel exposeerde De Jong tal van aan Dickens gelieerde items die hij in de loop der tijd verzamelde.
Ook trad hij er op als de vrek Scrooge uit de novelle A Christmas Carol, Dickens’ bekendste werk uit 1848. Het museum groeide en groeide en trok steeds meer publiek. Zodanig zelfs, dat De Jong het woongedeelte erbij moest betrekken en hijzelf verhuisde naar een woning iets verderop. Totdat ziekte hem dwong zijn activiteiten te staken. “De ziel verdween uit het museum”, zegt zoon Dirk de Jong. “In 2017, een jaar voordat mijn vader overleed, besloten we om financiële redenen het pand te verkopen. Als woonhuis; de collectie werd ondergebracht in een container.”
‘Erfgoed’
Dirk de Jong, in het dagelijks leven jurist, liet het er niet bij zitten. “De museumcollectie was stilaan uitgegroeid tot een stuk Gelders cultureel erfgoed. Toen het museum in Bronkhorst stopte, gooide mijn vader al een balletje op bij Geert Prein van Het Land van Jan Klaassen. De families Prein en De Jong kenden elkaar al jaren, zowel vriendschappelijk als artistiek. Geert en ik hebben in Doetinchem zelfs bij elkaar op de basisschool gezeten. Maar goed, Sjef vroeg of het niet iets voor hem was. Geert twijfelde. Eigenlijk geen tijd. Na het overlijden van mijn vader ben ik de zaken gaan behartigen. Trok nog eens bij Geert aan de bel. Of hij toch wilde ingaan op de laatste wens van mijn vader: zijn levenswerk in stand houden. Uiteindelijk hapte Geert toe. Mits we de realisatie van een hernieuwd museum op zijn terrein samen zouden doen”, aldus De Jong junior.
Poppenspeler en creatief ondernemer Geert Prein had ook inhoudelijke overwegingen om mee te gaan met het verzoek van zijn oude schoolkameraad. “Het werk van Charles Dickens heeft een zekere associatie met het Land van Jan Klaassen”, geeft hij aan. “Indachtig zijn ideeën is ook voor ons ieder mens, ieder kínd gelijk. Daarnaast vertonen Jan Klaassen en Katrijn sterke overeenkomsten met Punch and Judy, de Engelse equivalent waarop Dickens een van zijn verhalen baseerde.”
Toch ging de realisatie van het hernieuwde Charles Dickens Museum dat per 2 april jongstleden een doorstart maakte bij het Land van Jan Klaassen niet van een leien dakje. Prein: “Het was de bedoeling om al op 9 juni 2020, de 150ste sterfdag van Charles Dickens, te openen. Corona gooide echter roet in het eten. De pandemie sudderde maar door en laaide ook steeds weer op. Maar vorig jaar stonden dan toch alle seinen op groen. Eerst dachten we om tijdens Kerst jongstleden van start te gaan. Daar zagen we na rijp beraad vanaf. Dickens wordt, met name vanwege A Christmas Carol, teveel in verband gebracht met Kerstmis. Dit is echter lang niet het enige wat hem tot een der voornaamste Engelse schrijvers en belangrijk duider van sociale misstanden in de 19e eeuw maakte.”
Alsof je in de
verschillende
scenes door
een filmset
loopt
Superlatieven
De voormalige boerenschuur ‘expositie-proof' maken, de duizenden items op een rijtje zetten en selecteren, het indrukwekkende decor opbouwen, de audiotour opnemen, waarin Geert Prein het gesproken woord voor zijn rekening neemt en Martin Seysner voor de klankkleur zorgde… Het was een hele klus die medio 2020 reeds geklaard was, maar waarvan bezoekers pas sinds 2 april jongstleden kennis kunnen nemen. Hoe dan ook kwamen de genodigde gasten tijdens de officiële opening volgens Geert Prein en Dirk de Jong reeds superlatieven tekort. ‘Internationale allure', ‘goed voor de Achterhoek', ‘Alsof je in de verschillende scenes door een filmset loopt'…. En reken maar dat iederéén ogen tekort komt. Jong en oud zal zich vergapen aan wat met vereende krachten tot stand is gebracht. Zien en ervaren dat het museum veel meer biedt dan de onsterfelijke hoofdrolspelers in Dickens’ romans en novelles. Zo is de sfeer ronduit indrukwekkend. De kamer waarin Charles Dickens robotgestuurd aan het werk is. De bibliotheek met talloze geschriften en boeken, wel dan niet vertaald in alle talen van de wereld, van en over de legendarische Engelse schrijver. Zelfs eerste edities ontbreken niet.
En wat te denken van de ontelbare gebruiksvoorwerpen en andere items uit de tijd waarin hij leefde. Of de originele antieke koets, geparkeerd in de straat tegenover het huis van Dickens, waarboven Ebenezer Scrooge vanachter zijn bureau op de bezoeker neerkijkt. Evenmin mis is de zogenoemde ‘Jewelry’, een ruimte met 25 vitrinekastjes die in keramiek zeer gedetailleerde scenes tonen uit een aantal van zijn romans. Ze zijn gemaakt door de Engelse kunstenares Eva Poray. Dat deed zij jaar na jaar op verzoek van de geestelijk vader van het museum. Alleen al deze juweeltjes zijn een bezoek aan het museum meer dan waard.
Het Charles Dickens Museum is iedere zaterdag en zondag geopend van 11.00 tot 17.00 uur, maar in de maanden juli en augustus en tijdens vakanties ook op de andere dagen van de week. Na afspraak is groepsbezoek (minimaal 15 personen) eveneens dagelijks mogelijk. Tickets kosten 10 euro. De entree is te vinden aan de Braamweg 2 te Braamt.
dickensmuseum.nl
landvanjanklaassen.nl