De gekruisigde Jezus in ‘Langs de Kruisweg’

18 februari 2023, 11:45 Cultuur Winterswijk

WINTERSWIJK - De verbeeldingsroute ‘Langs de Kruisweg’ is op vijf locaties in Winterswijk te zien van zaterdag 25 februari tot en met zondagmorgen 9 april. Bij Klimop is werk van fotograaf Hans Hendriks te zien: Statie 11 ‘de gekruisigde Jezus’. Een beeld in de crypt van de domkerk (1232) in Fritzlar (Duitsland/Hessen).

Hendriks over zijn werk: “Zo’n drie jaar geleden is de Joods Nederlandse filosoof en theoloog Spinoza in mijn leven gekomen. Hij leefde van 1632- 1677, aan het begin van de Verlichting dus. Zijn godsbesef spreekt mij zeer aan en is volgens mij actueler dan ooit. De uitdaging voor mijn deelname aan het Statiën-project in Winterswijk is te proberen Spinoza ‘tot leven te wekken’, voor mijzelf en mogelijk ook voor mensen die deze kruisweg met de 15 Statiën langs gaan.”

“Spinoza heeft het over ‘God (is) Natuur’. In de natuur is het goddelijke overal aanwezig. Ik verbeeld mij, wetend dat als we diep genoeg in de materie duiken, alles energie is. Dat die energie wel eens het Goddelijke kan zijn, die energie gaat nooit verloren. Dat maakt dat ik mij opeens meer verbonden kan voelen met de mij omringende natuur. Dan snap ik ook dat er maar één God in onze wereld is. Er is niet en een christelijke en een islamitische God, dat weet ten diepste iedereen toch, denk ik. Maar ieder mens beleeft en maakt zijn eigen beeld van het niet te bevatten Goddelijke. Spinoza heeft het verder over de ‘nietwetende’ en de ‘wetende’ mens. De ‘wetende’ mens probeert met zijn ratio te begrijpen. Waarbij de ratio voor Spinoza bijkans iets heiligs is, een zeker weten. Daarmee kunnen wij begrijpen hoe wij gevangenen zijn van ons breindenken en onze emoties. Wij leven in een maatschappij die zich overwegend hierdoor laat leiden. De verbinding met het hart is er wel, maar het luisteren daarnaar en voelen daarvan is veelal ver weg, verstopt. In de bijbel staat ‘open uw hart voor mij’, het klinkt zo simpel, maar is anno nu zo moeilijk. Er is veel werk aan de winkel voor hen die deze weg willen gaan. Voor de ‘nietwetende’ mens leeft dit besef niet. Hiervoor heeft de na Christus ontstane kerk eeuwenlang haar macht gebruikt (en misbruikt), zegt Spinoza. Zij bedacht en bepaalde hoe te leven, dit gaf de maatschappij dan wel enig besef van goed en kwaad. De kerkelijke machthebbers brachten de bijbel bewust en/of onbewust terug tot voor mensen begrijpelijke en voorstelbare verhalen. Zo werd God verbeeld als een mens, een wijze man zetelend op zijn troon in de hemel.
Spinoza gaat nog een stap verder, de derde vorm van weten is de intuïtie. Als je het breindenken met de voortdurende gedachtenstroom kunt loslaten, kunt uitzetten, dan opent zich in die stilte via de intuïtie de weg naar je hart. Dan kun je uiteindelijk contact maken met de Goddelijke wijsheid en kun je de onvoorwaardelijke en alles omvattende liefde leren kennen. De Liefde die niet oordeelt en die door Jezus is voorgeleefd. Die weg naar de intuïtie is voor velen van ons moeilijk, daar kun je je verdere leven lang mee bezig blijven.
Als zoon van een gereformeerd predikant, van ± 1948 - 1961 hier in Winterswijk waar ik in 1951 geboren ben, ben ik uiteindelijk deze weg van Spinoza naar het geloof gekomen. Voor mij als gevoelsmens voelt deze weg goed. We lijken te leven in een wereld die ten onder lijkt te gaan aan breindenken en puur emotioneel geïnspireerd handelen, het is wat het is. In onze maatschappij is het breindenken overheersend. Ik denk dat het breindenken in dienst mag staan van onze intuïtie. Ik besef dat het Goddelijke, zoals Spinoza het beschrijft, ons voorstellings- en bevattings-vermogen te boven gaat. Dat is niet erg, we mogen vertrouwen op de intuïtie en nogmaals ‘open uw hart’ hiervoor. Amen. Zo treed ik toch nog in de voetsporen van mijn vader en dat ontroert mij.”