Taalkronkel
OpinieProost!
Als trouwambtenaar kom ik veel bij toekomstige bruidsparen thuis voor een kennismakingsgesprek. Helemaal in deze tijd ben ik er druk mee, want het trouwseizoen is in volle gang. Bruidsparen willen graag trouwen met mooi weer, in het voorjaar of in de zomer. Ik hoor veel verschillende liefdesverhalen aan, op basis waarvan ik een mooie speech mag schrijven voor de ceremonie. Ook hoor ik tijdens dat soort gesprekken vaak verhalen die niet geschikt zijn om in mijn speech te benoemen: te pijnlijk, te hilarisch, te gênant, te gevoelig, te onbeduidend enzovoort.
Te is een interessant woord. In dezen duidt het een overmaat aan. Verhalen zijn niet pijnlijk, nee te pijnlijk, niet hilarisch, maar te hilarisch. En juist door de overmaat zijn dergelijke verhalen voor een mooie speech tijdens een ceremonie ongeschikt.
Te is een symbool voor het subtiele kantelpunt tussen voldoening en overdaad, tussen evenwicht en excessen. Het woordje geeft een grens aan. Overschrijd je de grens, dan is het te.
Grenzen overschrijden is zelden goed. Mijn moeder zei altijd dat te nooit goed is, behalve bij tevreden. Taalkundig klopt die bewering niet, want het woordje tevreden is niet de overdadige vorm van vreden. Sterker nog: vreden is niks. De aanduiding van de overmaat verwijst naar een bijvoeglijk naamwoord: pijnlijk, hilarisch, gênant, gevoelig en in het geval van tevreden is dat niet zo.
Opvoedkundig snijdt het woord tevreden natuurlijk wel hout. We streven voortdurend naar meer: meer succes, meer geld, meer aanzien. Maar juist de balans is belangrijk. Als je altijd streeft naar wat je niet hebt, vergeet je misschien te genieten van wat je al wel hebt. Beschik je over de vaardigheid om dankbaar te zijn voor je huidige situatie, niet te overdadig, niet te veeleisend, niet te gemakzuchtig, dan is het goed. Te is namelijk nooit goed, behalve bij tevreden.
En tequila!