IJsselstrook zoekgebied kerncentrale: gemeenten ‘verrast’
MaatschappijBRONCKHORST/ZUTPHEN – Een brede strook langs de IJssel tussen Doesburg en Zutphen is door de provincie aangewezen als ‘zoekgebied’ voor de mogelijke bouw van een ‘kleine kerncentrale’. De gemeente Bronckhorst voelt zich ‘overvallen’ door berichten in de media hierover. Zutphen laat alvast weten dat het zo’n kerncentrale niet wil.
Door Sander Grootendorst
Vijf politieke partijen uit het provinciebestuur maakten in hun coalitieakkoord (2023) bekend dat ze binnen acht jaar op Gelders grondgebied graag een SMR zien verrijzen: een ‘small modular reactor’. Dat zijn kerncentrales die in grootte kunnen variëren van een zeecontainer tot een flink uit de kluiten gewassen centrale zoals die al jaren draait in het Zeeuwse Borssele, aldus het ministerie van economische zaken, dat voorts laat weten dat die gewenste acht jaar veel te optimistisch zijn.
Uit onderzoek naar mogelijke locaties rollen vier opties uit de bus: langs het Veluwemeer, langs de Rijn of Waal bij Arnhem/Nijmegen, nabij Tiel/Zaltbommel en dus de strook langs de IJssel. Gelders gedeputeerde Ans Mol (BBB) is blij met de uitkomsten van het onderzoek. “Dit biedt realistische mogelijkheden die aansluiten op onze ambities. De aankomende tijd doen we vervolgonderzoek en gaan we in gesprek om de komst van een SMR nog concreter te maken.”
Twee van die vier locaties krijgen volgend jaar het stempel dat ze daadwerkelijk geschikt zijn voor de bouw van een kerncentrale, aldus Mol. Het was haar partij die bij de coalitieonderhandelingen de komst van kerncentrales als grote wens inbracht. Mol: “De vraag naar energie gaat flink toenemen. In 2050 zal die vier keer zo groot zijn als nu. Kernenergie biedt dan uitkomst.”
De meningen daarover zijn overigens verdeeld. Kernenergie kwam vooral door de ramp in het Oekraïense Tsjernobyl, die in 1988 een radioactieve wolk over heel Europa verspreidde, in een kwaad daglicht te staan, en ook daarvoor al werden vraagtekens geplaatst bij het probleem van de opslag van radioactief afval, al zijn daarvoor inmiddels betere oplossingen gevonden: In Duitsland zijn miljoenen tonnen van radioactief en giftig gesteente verwerkt in gravel of cement en gebruikt voor aanleg van wegen en spoorwegen.
Uranium
In reacties op de plannen nu wordt gewezen op de moeizame winning van van uranium uit uraniumerts, onder meer in Afrika, die ter plaatse grote milieu- en gezondheidsschade met zich meebrengt. Uranium is de fossiele brandstof waarop kerncentrales draaien. Verder is er voldoende koelwater nodig: Bij de splitsing van de uraniumkernen komt veel warmte vrij, die ogenblikkelijk gekoeld moet worden. Vandaar dat kerncentrales altijd in de buurt van oppervlaktewater staan. De opwarming van de aarde, en dus van het rivierwater, zet dit proces in toenemende mate onder druk.
Voor de provincie Gelderland zijn bij de verdere planning de volgende aspecten van belang: 1. Er moet voldoende beschikbare ruimte zijn. 2. De veiligheid voor de bewoners in de omgeving moet gegarandeerd zijn. 3. Er moet voldoende koelwater aanwezig zijn. 4. In het betreffende gebied moet een grote vraag naar energie zijn: “We koppelen vraag en aanbod het liefst lokaal aan elkaar, om transport over het elektriciteitsnetwerk zoveel mogelijk te beperken.”
Draagvlak
Daarnaast speelt draagvlak een belangrijke rol, zegt Mol. “In het onderzoek tot nu toe is alleen gekeken naar de noodzakelijke technische voorwaarden. Wij vinden het belangrijk dat ook maatschappelijke randvoorwaarden en draagvlak meewegen. Daarom gaan we nu al in gesprek met gemeenten om in beeld te krijgen welke gemeenten positief staan tegenover de bouw van een SMR.”
Maar met Bronckhorst had Mol bij de bekendmaking nog geen contact opgenomen. De gemeente laat op haar website weten: “Wij zijn overvallen door deze mededeling van de provincie. De resultaten van het onderzoek waren bij ons niet bekend. Daarom wisten wij ook niet dat er al mogelijke zoekgebieden zijn. We hebben ook nog geen kennis van de randvoorwaarden van de provincie voor mogelijke plaatsing van een SMR. Deze berichtgeving heeft ons verrast en we gaan hierover zo snel mogelijk in overleg met de provincie.”
Voor wethouder Sjoerd Wannet van de gemeente Zutphen is kernenergie bij voorbaat geen optie: “Wij waren op de hoogte van het onderzoek naar kleine modulaire kerncentrales, maar niet dat onze regio expliciet werd meegenomen in de uitkomsten. Daar zijn we door verrast. Als gemeente Zutphen vinden we kernenergie geen toekomstbestendige oplossing voor de energietransitie. De focus moet liggen op het oplossen van de netcongestie en investeren in volledig hernieuwbare energiebronnen. We roepen de provincie op om samen met ons werk te maken van een energiesysteem dat wél duurzaam en haalbaar is.”
“Zutphen werkt samen met de gemeenten in de regio aan een gedeeld standpunt hierover richting de provincie”, aldus Wannet.
Bronnen: laka.org (informatie over kernenergie), overkernergie.nl (informatie ministerie van economische zaken), somo.com (onderzoek naar invloed multinationals in arme landen), gelderland.nl (provincie Gelderland: daar is ook het onderzoeksrapport te vinden).
