Geen kernenergie in Bronckhorst!
In opdracht van het provinciebestuur heeft onderzoeksbureau NRG Pallas de oever van de IJssel tussen Olburgen en Zutphen genoemd als één van de vier mogelijke locaties voor een kerncentrale van het type Small Modular Reactor (SMR) in Gelderland. Binnen de vier zoeklocaties wil de provincie voor 2027 twee geschikte locaties aanwijzen. 50% kans dus! Zaak om snel te handelen. Maar helaas geeft de gemeente Bronckhorst in een persbericht aan dat Bronckhorst overvallen is door het bericht van de provincie, en nog geen standpunt heeft ingenomen.
Omdat wij wilden weten hoe het zit hebben we het advies van prof. Wim Turkenburg over SMR’s aan de Provincie Overijssel er eens bij gepakt[1]. Turkenburg is een deskundige met een goede naam op het gebied van kernenergie en niet gebonden aan een bedrijf met belangen in de kernenergie.
Uit zijn advies halen we eigenlijk alleen maar argumenten om het niet te doen en zeker niet nu al.
(1) Op een Russisch proefexemplaar na bestaan SMR's alleen nog maar op de tekentafels. Turkenburg verwacht dat ze pas na 2045 een heel beperkte bijdrage aan de energievoorziening kunnen leveren. Dat is dus te laat voor een geslaagde energietransitie.
(2) Er is bij SMR's nog geen bewezen veiligheid en Nederland wil (terecht!) alleen werken met bewezen technologie.
(3) SMR’s zorgen, in relatie tot hun capaciteit, voor aanzienlijk meer kernafval dan hun grotere broers en zussen, van 2 tot wel 30 keer méér. Dat afval moet duizenden jaren veilig worden opgeborgen.
(4) SMR’s zijn heel duur. De investeringen zijn vele malen hoger dan die voor de huidige fossiele centrales, laat staan die van de duurzame alternatieven. Dat zal je terugzien in de stroomprijs. Zonder heel veel subsidie (lees: belastinggeld) zullen SMR’s nooit concurrerend zijn. Dat geld gaat ten koste van andere oplossingen, zoals de aanleg van warmtenetten of het versterken van het elektriciteitsnet.
(5) In meer dan 90% van de gevallen worden de van te voren begrote bouwkosten met meer dan 100% overschreden. Al met al is er geen serieuze businesscase.
Niet in het advies van Turkenburg, maar wel belangrijk is verder dat SMR's weliswaar klein genoemd worden in vergelijking met hun grote broers en zussen, maar nog steeds een fors bedrijventerrein vragen. Zo’n terrein wil je niet in de toeristische IJsselvallei, bij Rha, Bronkhorst en Steenderen, en pal tegenover het Natura2000 gebied Cortenoever. En wat te denken van de jarenlange overlast door bouwverkeer!
Uit het onderzoeksrapport van de provincie (Toepassing kernenergie in Nederland en de perspectieven van SMRs, Notitie voor de Provincie Overijssel, 28 november 2022) blijkt dat de afstand tot een dichter bevolkt gebied minimaal vijf kilometer moet zijn, voor het geval er toch een ongeluk plaatsvindt. Binnen die zone liggen Olburgen, Rha, Steenderen, Bronkhorst, Baak, Wichmond en Vierakker, delen van Zutphen, misschien ook Vorden, en aan de andere oever grote kernen zoals Brummen, Leuvenheim en Spankeren! Dit zoekgebied is dus volstrekt ongeschikt.
Het pleidooi van de provincie voor nieuwe, al dan niet kleine, kerncentrales is dus totaal niet realistisch. Het lijkt vooral bedoeld om investeringen in écht duurzame initiatieven, zoals zon en wind, uit te stellen. Mikken op kernenergie staat bovendien haaks op het beleid van Bronckhorst. Afgesproken is dat we hoge eisen stellen aan lokaal eigenaarschap en participatie, en uiteindelijk niet meer opwekken dan de eigen energievraag. We zetten alle mogelijke duurzame bronnen in: uit de bodem, het water, biomassa, wind en de zon, en daar is in onze gemeente nog heel veel energie te halen. Echt duurzame energie dus.
En: op die manier blijven we zelf zeggenschap houden over onze energievoorziening en verdwijnen de winsten niet naar de grote projectontwikkelaars van kerncentrales in het (vaak verre) buitenland!
Fracties van Groen Links en PvdA Bronckhorst
Deze brief is eerder verschenen – in iets andere vorm – in Contact Zutphen-Warnsveld