Tegen een decor van posters van de deelnemende landgoederen geeft Harro Brouwer uitleg over de door hem gemaakte podcasts. Foto: Sander Grootendorst
Met VVV-podcasts kasteel en landgoed beleven
MaatschappijVORDEN – Dat Vorden acht kastelen telt is wijd en zijd bekend. “Het achtkastelenboekje is nog steeds het best verkopende product in ons assortiment”, zei voorzitter Peter Meulenbroek van VVV Vorden zaterdag in kasteel Hackfort. Hij deed dat bij de lancering van een nieuw product: zes podcasts over evenzovele kastelen en landgoederen.
Door Sander Grootendorst
Hackfort is er daar een van, de overige zijn: Den Bramel, Medler, Kasteel Vorden, De Wildenborch en De Wiersse. De luisterbestanden duren ongeveer een half uur. De luisteraar krijgt spannende verhalen te horen en daarnaast informatie over het reilen en zeilen van het betreffende landgoed. De eigenaren vertellen openhartig hoe fijn het is om op een landgoed te wonen, maar dat er een keerzijde aan zit: veel tijd gaat op aan beheer van terrein en huis en financieel wordt dat steeds lastiger, mede door ingewikkelde opgaven als de aanpak van verdroging.
Adriaan van Dorth tot Medler deed over die uitdagingen zaterdag in zijn toespraak een boekje open. Hij is lid van het Bronckhorster Kroonjuwelen Beraad – “een fantastisch mooie naam” –, waarin zestien eigenaren van buitenplaatsen vertegenwoordigd zijn, die bij elkaar meer dan 700 hectare bestieren. “Het kost geld om alles mooi te houden.” Landgoedeigenaren beschikken niet over schatkisten waaruit ze kunnen putten om hun historisch en landschappelijk belangrijke bezit zomaar even te kunnen onderhouden. Over dat belang zei Van Dorth tot Medler: “Na 1950 is het buitengebied ingrijpend veranderd, vooral door de ruilverkaveling. Daar hebben landgoedeigenaren best wel tegen gestreden. Zeker Vorden is een exlusieve omgeving gebleven.”
De landgoederen zelf bleven grotendeels gevrijwaard van de massale egalisering van het buitengebied. Er liggen er aardig wat binnen de grenzen van Vorden dat daardoor landschappelijk een andere sfeer heeft dan het merenddeel van de rest van de gemeente Bronckhorst. Wat te danken is aan de “conservatieve houding” van eigenaren, wat René Dessing, oprichter van de landelijke stichting Kastelen Landgoederen Buitenplaatsen (sKBL) in zijn toespraak benadrukte. “Die houding leverde in heel Nederland 550 prachtige plekken op.”
Glijdende schaal
Maar ‘conservatief’ is niet hetzelfde als ‘alles bij het oude laten’. Je moet met je tijd meegaan, wat mag blijken uit de introductie van een podcast-reeks. Met oortjes in het landgoed over heeft twee bijkomende voordelen: je zult als bezoeker/luisteraar niet zo gauw herrie maken (zei Van Dorth tot Medler) én je volgt, zeker als de aangekondigde opvolger – de podcast-walk – ook is gerealiseerd, een bepaalde route, waardoor je minder de neiging hebt om privé-terrein te betreden, iets waarmee de moderne recreant moeite schijnt te hebben: “Zeven verbodsbordjes is soms niet genoeg”, zei podcastmaker Harro Brouwer.
Dessing, die zelf op landgoed Landfort woont, bij de Duitse grens – “het mooiste stukje van die kant van de Achterhoek” – had een tip voor alle eigenaren: “Landgoederen zijn oorden van natuurbeleving, rust, geborgenheid en kleinschaligheid. Beschouw ze niet als locaties voor grote evenementen. Dan begeef je je op een glijdende schaal. Natuur – flora en fauna – moeten leidend zijn. Raak je die kwijt, raak je alles kwijt.”
Het is een kwestie van evenwicht zoeken, merkte wethouder Antoon Peppelman op. “Ik heb genoten van Mañana Mañana bij Kasteel Vorden, maar kan me voorstellen dat het ook conflicteert.” Een voorbeeld van hoe het aangenaam én binnen de perken kan blijven, is de tuinopenstelling met Pinksteren van De Wildenborch: een evenement geheel in lijn met de waarde en de functie van een landgoed.
Ziel en zaligheid
Aan die evenwichtigheid zullen de podcasts naar verwachting zeker bijdragen. De podcastmaker zei dat hij de landgoederen met “verwondering én bewondering” had bezocht. “Verwondering over hoe je het in vredesnaam voor elkaar krijgt een landgoed te runnen. Bewondering over de manier waarop de eigenaren er ziel en zaligheid in leggen.” Grieto Zeeman legde namens de VVV de contacten, Brouwer ging in gesprek. “Ze vertelden over het harde werken, over de onontbeerlijke inzet van vrijwilligers. Het warme welkom dat ik overal kreeg, heeft echt geholpen er een mooie podcastserie van te maken.”
Brouwer hoopt dat bezoekers van landgoederen door de podcasts meer respect voor het werk van de eigenaren zullen krijgen: beseffen dat ze “te gast zijn in iemands achtertuin”.
De serie kan meer begrip kweken voor buitenplaatsen, hun cultuurhistorische betekenis én hun natuurlijke schoonheid, waar de menselijke maat voorop staat: Van Dorth tot Medler: “Robotschilders zullen de gevels van een reguliere woning aan kunnen, maar nooit een kasteel: daar hebben we mensen voor nodig, met veel liefde en geduld.”
En geld dus…. onder meer van de overheid, die landgoederen subsidieert, met als voorwaarde dat ze worden opengesteld voor publiek. Die ook financieel bijdraagt aan projecten zoals deze podcasts (naast de gemeente betalen VVV en Achterhoeks Bureau voor Toerisme mee). Wethouder Peppelman, zelf liefhebber van het niet-ruilverkavelde coulissenlandschap, zoals hij zei, ging in op een opmerking over de verhoging van de toeristenbelasting. “De opbrengst is niet meteen bedoeld voor de sector, maar gaat naar de algemene middelen. Wel ga ik als verantwoordelijk wethouder mijn best doen om er óók wat van naar toerisme en recreatie te krijgen.”
Verbeelding
Dat zou mooi zijn, want het is bewezen dat het – voor het voortbestaan noodzakelijke – investeren in landgoederen zich meer dan terugbetaalt, betoogde Dessing. “Door het aantrekkelijke landschap en de goede naam liggen huizenprijzen hoger”, zei Meulenbroek. “Dat is zelfs in heel Bronckhorst zo”, aldus Peppelman. Meer ozb in het laatje, bewoners die vaak wat extra te besteden hebben, ook voor de landgoederen. Allicht geïnspireerd door de Vordense troubadour Gery Groot Zwaaftink, die de bijeenkomst met zang en gitaar opluisterde en wiens lied Het land waarin ik woon een dragende rol vertolkt in de podcasts.
Cultuurhistorie spreekt tot de verbeelding; de podcasts haken daarop in. Boswachter Anouk Ballot: “Toen ik hier elf jaar geleden bij Natuurmonumenten in dienst kwam, kon ik thuis vertellen dat ik op een kasteel ging werken – kasteel Hackfort. Mijn zoontje van vijf vond dat geweldig. Maar toen we samen gingen kijken, was hij teleurgesteld: ‘Waar is dat kasteel dan?’ vroeg hij. Hij miste de grachten en de ophaalbrug…”
Om maar aan te geven dat ‘beleving’ (van kastelen en landgoederen) niet zonder achtergrond kan, niet zonder verhaal dat die beleving inhoud geeft. De podcastreeks Te gast bij kastelen biedt dat verhaal, voor alle leeftijden.
De podcasts zijn te vinden op Spotify, Apple Podcast en YouTube (bijv. via het kanaal van Harro Brouwer). Vijf van de zes zijn klaar, Hackfort wordt spoedig toegevoegd.
