Bert Visschers (gestreept shirt) attendeert de aanwezigen op het – goede hoorbare, maar niet al te hard afgestelde – belgeluid op de spoorwegovergang. Foto: Sander Grootendorst
De trein passeert voortaan veilig de Rietgerweg
WARNSVELD – Hij is, zoals het een rasechte wandelaar betaamt, te voet gekomen en gaat straks ook te voet weer verder. Cees Zwaan nam de trein uit Deventer, stapte over in Zutphen, reisde door naar Vorden en liep van het station aldaar naar de plek waar deze dag - 4 november - officieel een bewaakte spoorwegovergang in gebruik zou worden genomen. “Er worden nogal wat onbewaakte overwegen afgesloten de laatste tijd, dus we zijn hier heel blij mee.”
Door Sander Grootendorst
Na de toespraken en het napraten onder het genot van koffie en een broodje kon Zwaan dus gewoon - en goed beveiligd - aan de andere kant van het spoor doorwandelen richting station Zutphen.
Tijdens de bijeenkomst kwam een paar keer met razende vaart een trein voorbij en waar dat geraas altijd het enige was dat je hoorde, klonk nu een belgeluid, er sprongen lampen op rood en er gingen spoorbomen dicht.
Je bent een spoorwegman of je bent het niet: "Even wachten op die mooie trein”, zegt Jost Lieuwen, projectmanager bij ProRail, kort nadat hij zijn toespraak is begonnen. Natuurlijk moest hij wachten, de trein zou hem overstemd hebben. Maar dat woordje ‘mooie' verraadde dat hij een liefhebber is. Zoals Zwaan van wandelen houdt, houdt Lieuwers van het spoor.
Maar hun belangen komen niet structureel overeen, treinen zijn niet alleen mooi, ze kunnen ook gevaarlijk zijn. Met ernstige ongevallen als gevolg. ProRail is in heel Nederland bezig onbewaakte spoorwegovergangen te sluiten, vaak niet tot genoegen van wandelaars, fietsers, omwonenden en andere betrokkenen, die weliswaar inzien dat de veiligheid in het geding is, maar die liever niet opeens een flink eind willen omlopen of omrijden om aan de andere kant van de spoorlijn hun weg te vervolgen.
Op deze ingrijpende veiligheidsmaatregel zijn nog best wat uitzonderingen: daar worden geen hekken geplaatst, maar een ahob-installatie. ‘Ahob' staat voor ‘automatische halve overweg-bomen'. Zo ook hier, waar het spoor de Rietgerweg kruist, in de omgeving van de Warnsveldse buurtschap Warken. Tot vreugde van die wandelaars, fietsen, omwonenden en andere betrokkenen, waaronder de gemeente Zutphen. "Wij waren een van de laatste gemeentes in Gelderland waar niets aan onbewaakte spoorwegovergangen was gedaan”, zegt wethouder Sjoerd Wannet.
Wandelnetwerk
Die aan de Rietgerweg blijft dus zelfs open. Waarom hier wel en op zoveel andere plekken niet? Mede omdat ProRail in overleg treedt met Wandelnetwerk Nederland, waarvan Zwaan een afgevaardigde is. "Als een afsluiting betekent dat je een eindje moet omlopen, dan is het nog te overzien”, zegt hij. "Maar als het echt een omweg wordt, dan pleiten wij ervoor om de oversteek in de benen te houden. Kan ook door de aanleg van een tunneltje. Deze overgang is onderdeel van een landelijk wandeltraject. En het is een fietsroute, kortom: je hebt te maken met een groot recreatief belang.”
ProRail heeft daar oren naar, zegt Jost Lieuwers. "Op verjaardagen hoor je soms zeggen: doe gewoon overal zo'n ahob. De buitenwereld denkt dat je dat in een paar maanden voor elkaar hebt. En dat je met 20.000 euro of zo wel klaar bent. Maar het kost echt heel veel uren en heel veel geld. Ik denk dat de ingenieursbureaus die ons geholpen hebben - Sweco, Antea, Arcadis - wel vierduizend uur hebben besteed aan dit project. ProRail zelf minstens tweeduizend uur. En dan heb je nog Struckon (aanleg infrastructuurbouw) en de aannemers…” Tel maar na, je komt al gauw op één miljoen euro uit.
In dit specifieke geval was ook samenwerking met Natuurmonumenten nodig, het spoor doorsnijdt het noordelijkste stukje van landgoed Hackfort. Natuurmonumenten legde de door Antea ontworpen nieuwe ontsluitingsweg aan. Voor de volledigheid: vlak vóór het spoor splitst de onverharde Rietgerweg zich in twee aftakkingen. De zuidelijke kreeg een ahob, de noordelijke, dwars door het bos, werd afgesloten. Natuurmonumenten ziet daar de voordelen van: "Dit pad komt te vervallen”, staat op een bord dat is aangebracht tegen het meer dan manshoge hek. "Er ontstaat een groter rustgebied voor dieren zoals reeën.” In het bos zullen zich voortaan minder recreanten ophouden.
Schrikmomenten
Wat Lieuwers nog het meest vrolijk stemt: "De steun van de omwonenden. Er zijn projecten waar we minder welkom zijn geheten, daar moet ik eerlijk in zijn. Dat heeft te maken met al die belangen die er spelen.”
De ProRail-woordvoerder richt zich speciaal tot de 78-jarige Bert Visschers, die in de Stentor zijn tevredenheid uitsprak over de beide aspecten van de maatregel: veiligheid verbeterd, bereikbaarheid behouden. "Ze hebben met ons meegedacht, want het belgeluid is behoorlijk zacht afgesteld, daar hebben we helemaal geen last van.”
Een volgende trein nadert, en inderdaad: dat is geen oorverdovende bel. Wel claxonneert de treinmachinist behoorlijk luid, bij wijze van groet, want hij hoeft bij deze oversteek niemand meer te waarschuwen: dat doet de ahob al. Verscheidene sprekers hebben het aangekaart, al die schrikmomenten van machinisten als er fietsers of wandelaars oversteken, in gedachten verzonken, met oortjes in, of turend op een smartphone. De spoorbomen behoeden alle verkeersdeelnemers hier voortaan voor het gevaar.
