Vlnr. Dana Nijkamp, Barbara Pavinati en Marijke Nijmeijer–van der Weg. Foto: Mark Ebbers
'De kunst van het meedoen': tien jaar Stadskamer Achterhoek
Jubileumboek bundelt verhalen, kunst en ervaringen van deelnemers, vrijwilligers en medewerkers
Door Mark Ebbers
DOETINCHEM/REGIO - Tien jaar Stadskamer Achterhoek wordt gevierd met een bijzonder jubileumboek: De kunst van het meedoen. Het kleurrijke lees- en kijkboek bundelt verhalen, interviews en kunstwerken van deelnemers, vrijwilligers en medewerkers. Het laat zien hoe de Stadskamer is uitgegroeid tot een laagdrempelige plek voor mensen met kwetsbaarheden en een afstand tot de arbeidsmarkt. Een plek waar mensen elkaar ontmoeten, herstellen en opnieuw hun weg kunnen vinden in de samenleving. De titel is te lezen als het motto van de organisatie en is ook van toepassing op de makers van het boek. Het boek wordt woensdag 26 november in Doetinchem gepresenteerd tijdens de viering van het eerste decennium Stadskamer Achterhoek.
In gesprek met drie van de makers van het boek. Dana Nijkamp (34, Doetinchem) is assistent-herstelcoördinator en student bij de Stadskamer, zij deed de vormgeving van het jubileumboek. Marijke Nijmeijer–van der Weg (48, Miste) is ook actief voor de Stadskamer, zij coördineerde het proces rond het boek en deed redactiewerk. Ze heeft jarenlang gewerkt als registeraccountant, maar wilde meer de sociale kant op en volgt nu een kunstopleiding. Barbara Pavinati (49, Lichtenvoorde) is als vrijwilliger en als zzp’er actief voor de Stadskamer, zij schreef voor het boek teksten op basis van interviews die ze hield.
Van schrift naar
jubileumboek
Een van Dana’s eerste projecten bij de Stadskamer was Stadskunst, een initiatief om zichtbaar te maken wat deelnemers binnen de organisatie creëren. Ze kreeg destijds de opdracht om een tweede editie van het project vorm te geven. Hoewel die editie uiteindelijk niet volledig tot stand kwam, bracht het project haar wel in beweging en gaf het richting aan haar verdere ontwikkeling. Toen het jubileum van de Stadskamer dichterbij kwam, bleek Stadskunst bovendien al een mooie blauwdruk voor het kunstboek dat zou worden gemaakt.
Barbara schreef al een aantal boeken, maar De kunst van het meedoen was ook voor haar een nieuwe ervaring: “Bij mijn eigen boeken had ik wel medewerking van anderen, maar hier waren we echt samen mee bezig. In mijn werk als journalist interview ik vaak mensen en dat heb ik ook voor het jubileumboek gedaan. Daarbij heb ik me gericht op kunstenaars. Joske Elsinghorst-van Huet heeft verschillende beleidsmakers die een band hebben met de Stadskamer geïnterviewd, dat is veel meer haar ding. Haar interviews en die van mij staan om en om in het boek.”
Kunst van kunst
Naast de interviews staat er veel schilderkunst in het boek, gemaakt door bezoekers en door vrijwilligers/medewerkers van de Stadskamer. Die schilderwerken zijn vaak weer gecombineerd op pagina’s door Dana. “Zo maakte ik kunst van kunst.”
Ook Iris Nobel en Stef Woestenenk werkten mee aan De kunst van het meedoen. De laatste maakte onder andere een podcast die via een QR-code in het boek te bereiken is.
Naast het boek is er nog meer gebeurd in aanloop naar het jubileum. Op verschillende plekken zijn er de laatste maanden pop-up stadskamers verschenen, een project mede van Evelien Hessing. “Zo ging de Stadskamer letterlijk van binnen naar buiten”, stelt Dana. “En daarmee werden we nog laagdrempeliger, zodat mensen eerder hulp durven te zoeken. Hulp zoeken is niet zwak maar juist sterk.”
Maatschappelijk rendabel
De Stadskamer heeft zich bewezen, ook qua rendement, zegt Marijke: “We hebben een onderzoek laten doen door bureau Purpose. Zij kunnen in cijfers het maatschappelijk rendement laten zien van wat wij doen. Daaruit blijkt dat iedere euro die we uitgeven tussen de 3,20 en 4,51 euro oplevert aan besparingen elders in de maatschappij.”
Erger voor zijn
Stadskamer Achterhoek pretendeert niet de reguliere geestelijke gezondheidszorg te kunnen vervangen. “We zijn aanvullend”, aldus Dana. “En we kunnen voorkomen dat kleine problemen bij mensen erger worden.” Het past daarmee in de verschuiving van genezing naar preventie. Ze vertegenwoordigt de Stadskamer bij de Nederlandse Vereniging Zelfregie en Herstel en bij MIND. “Ik gebruik deze kennis om onze ervaringsdeskundigheid binnen de Stadskamer verder te professionaliseren.”
Vraag bepaalt route
Marijke: “Bij dat herstel kan beeldende kunst een belangrijke rol spelen. Voor mij is het ook de meest geschikte vorm. Kunst helpt me om bij mijn gevoel te komen, om mijn ratio en gedachten even aan de kant te kunnen zetten. Het gaat erom wat het mij brengt.”
Dat is in de lijn met hoe de Stadskamer werkt: geen behandelplan dat wordt aangeboden aan de mensen die binnenkomen, maar hun vraag centraal stellen en van daaruit de route bepalen. Zelfregie dus.
Kunst van het meedoen
De kunst van het meedoen gaat over tien jaar ontmoeten, ontdekken en verbinden. Vol met verhalen en beelden van bezoekers, medewerkers en betrokkenen. Het maken van het boek was voor Barbara, Dana, Marijke en de andere makers zelf ook een oefening in de kunst van het meedoen. Ieder vanuit zijn eigen expertise, met verschillende opvattingen, af en toe onenigheid hebben en weer oplossen. Om zo tot een boek te komen waar ze oprecht blij mee zijn: een fraai uitgevoerd kleurrijk lees- en kijkboek over de Stadskamer Achterhoek.
Stadskamer Achterhoek
De Stadskamer Achterhoek begon in Doetinchem en heeft nu dertien vestigingen in vijf gemeenten: ’s-Heerenberg, Didam, Doetinchem (drie locaties), Eibergen, Groenlo, Hengelo, Lichtenvoorde, Neede, Steenderen, Vorden en Zelhem. Dertien plekken ‘waar meedoen mogelijk wordt gemaakt voor wie even uit de bocht vliegt, een afslag mist of gewoon een nieuwe route zoekt’, zo is te lezen op de website.
Tien jaar, dertien Stadskamers (soms Dorpskamer geheten), zo’n 50 vaste medewerkers, meer dan 100 vrijwilligers, en momenteel ongeveer 1500 deelnemers. Voor al die mensen en andere geïnteresseerden is er: De kunst van het meedoen.
stadskamer.com