IJzergieters
Misschien komt het door de verhoogde bolling met boompje in het midden, die deze kruising in hartje Hoog-Keppel tot een minirotonde maakt. Die ervoor zorgt dat je hier toch altijd net wat meer op de verkeerssituatie en het benodigde bochtenwerk gefocust bent dan dat je oog hebt voor de verdere omgeving, of je nu met de fiets of met de auto passeert. Waarschijnlijk is dat de reden dat ik het monument van de ijzergieters aan de rand van dit plein nog nooit had gezien. Tot nu, want op deze door grijze wolken gekleurde middag sta ik er ineens pal naast, gestopt om een reepje te eten tijdens mijn fietstocht.
Prachtig beeld! Met z’n tweeën zijn ze, deze ijzergieters. Ze staan hier uiteraard niet zomaar. Bij de onthulling in 1989 is dit beeld omgedoopt tot ‘De Huttekearls’, zo verraadt het opschrift. Het ademt historie. Aan de IJssel hier vlakbij stond van 1794 tot 1983 een ijzergieterij. Het was de werkplek voor deze noeste arbeiders, op dit plein kijk je hen nu zo ongeveer in het gezicht, met het gietapparaat tussen de twee in. Je voelt welhaast de hitte van het gesmolten ijzer. De mannen zijn in volle concentratie bezig met hun werk. Dat werk was zwaar en ongezond, met veel stof en hitte.
Daarbij vergeleken staan ze er hier aan de Hoog-Keppelse Van Panhuysbrink anno 2025 prettig bij. Het leven trekt aan ze voorbij. Een bouwvakker met zijn busje, daarachter een grote lege aanhangwagen, het werk zit er voor vandaag op. Naar ik vermoed ook voor de jongedame in een klein autootje. Een andere vrouw laat de hond uit, loopt richting de nabijgelegen prachtige kerk met de begraafplaats, waar – zo lees ik – nog vele ijzeren grafzerken te vinden zijn.
Ik denk aan de tijd waarin deze ijzergieters werkten. Aan tijden waarin er nog niet eens een vaste telefoon bestond. Zouden ze gelukkig zijn geweest? Ergens plezier hebben gehad in hun werk? Trots zijn geweest op wat ze maakten? Of moest het simpelweg gebeuren? Hoe dan ook was er geen afleiding van een mobiele telefoon of een ander scherm. Nooit, nergens. Geen sociale media, geen oneindige stroom van paradijselijke vakantiefoto’s. Laat staan dat deze mannen het tijdens hun werk hadden over de allernieuwste smartphone. Of over wat er nu weer kon met AI.
Nou, wie daar tegenwoordig een beetje handig mee is, heeft maar een paar drukken op de knop nodig om deze ijzergieters tot leven te wekken. Met de huidige digitale technieken is het een koud kunstje om het ijzer weer te doen smelten, om zweetdruppels over de wangen van deze ogenschijnlijk onvermoeibare arbeiders te laten rollen. Het zal er levensecht uitzien. En toch: doe mij maar zo'n beeld, zoals hier op dit plein. Statig, maar enorm sprekend. Een cadeautje voor de toevallige passant, gegrepen tijdens een fietsronde. Zoals zo vaak, want de regio heeft steeds weer iets moois in petto. Je hoeft het alleen maar te zien.