Bekerinkbeek – miniparel in Kotten
AlgemeenWINTERSWIJK - We staan er niet vaak bij stil, zo gewend zijn we eraan, maar als Winterswijk bij natuurliefhebbers ergens om bekend staat, dan zijn het wel zijn prachtige, natuurlijk aandoende beken. Zoals de Bekerinkbeek.
Door Ronald van Harxen
Het waterschap noemt het zuidelijk deel de Rotman Waterleiding en het noordelijk deel de Vossenveld Waterleiding. In de volksmond heet het de Bekerinkbeek. Veel namen voor een beekje van nog geen driehonderd meter lengte, vooruit een tiental meters meer, de vele bochten meegerekend. Aan de hand van de namen heb je in ieder geval een goede aanwijzing waar je hem kunt vinden: in het Vosseveld, langs de Bekerinkweg, in de buurt van de voormalige boerderij, nu kampeerhoeve, Rotmans. Let wel: Rotmans in Kotten, niet in Ratum. Overigens is ook de Bekeringweg genoemd naar een boerderij: Bekerink. Al ten tijde van de Verponding in 1647 waren het buren, 150 meter van elkaar: Hendrick Bekerinck en Gaert Rotmans. Oude boerenplaatsen dus. Gescheiden door de Slinge, of de Oedingsebeek zoals dat deel van de beek toen heette. Dat wel.
Waar de Bekerinkbeek uitmondt is duidelijk, in de Boven Slinge, ter hoogte van boerderij Bekerink. Waar het begin ligt, is minder eenduidig. Volg je de Vosseveld Waterleiding-tak dan kom je uit aan de Bekerinkweg, achter Rosenhaege. Volg je de Rotman Waterleiding-tak dan kom je meer oostelijk uit, op de grens, iets boven grenspaal 779B. Beide in het achterste deel van het Vosseveld. Je zou hem ook kunnen laten beginnen bij de Vosseveldseweg, dan kom je uit op de boven al genoemde driehonderd meter. Of nog iets dichter bij de monding, daar waar hij een haakse bocht naar het oosten maakt. Maar dan blijft er amper honderd meter van over.
De topografische kaart uit het midden van de negentiende eeuw laat wel precies dat stukje zien. Later zal hij dan achterwaarts zijn verlengd. Ten tijde van de ontginning van het Vosseveld. Het contrast tussen de oorspronkelijke beek en de latere verlengingen is groot. De laatste zijn kaarsrecht en maken waar nodig haakse bochten. Het lijkt wel of er een loodgieter met een pijpenbuiger aan het werk is geweest, zo strak liggen ze in het landschap. De analogie met een waterleiding dringt zich vanzelf op. Alleen het eerste deel van de Rotman Waterleiding heeft nog enigszins een natuurlijke aanblik. Nadat hij de Vosseveldseweg is overgestoken, is het niet meer dan een strakgetrokken, diepe geul, gespeend van elke natuurwaarde. Op latere kaarten is de aanleg van de verlengingen helaas niet goed te volgen, maar deze lijken ergens aan het begin van de twintigste eeuw te hebben plaatsgevonden.
Het oorspronkelijke beekje is echter bijzonder aantrekkelijk. Op de eerste plaats vanwege zijn kronkelende loop. Met zijn afwisselend hoge en lage oevers lijkt het wel een soort van mini-Slinge. De grote gele kwikstaart zoekt er zijn voedsel en in een van de hoge oevers zou zo maar een ijsvogel zijn nesthol kunnen hebben. Beide zijn liefhebbers van snelstromende natuurlijke beken, de grote gele nog meer dan de ijsvogel. Voor deze soort neemt Winterswijk overigens landelijk een bijzondere positie in, met afhankelijk van de winter, twintig tot iets meer dan veertig broedpaartjes. (Nederland 300-400 in
2018-2019). Dankzij de beken.
Maar ook geologisch is de Bekerinkbeek van belang. Onderin de beekwand is grijsgroene zandsteen ontsloten, afgezet in het Vroeg-Krijt, 101 tot 113 miljoen jaar geleden. Nergens anders in Nederland komt een dergelijke ontsluiting voor. Datering kon plaatsvinden dankzij aangetroffen fossielen die in de kleiige delen werden aangetroffen. Meest bijzondere was wel de belemniet (pijlvormige inktvis) Belemnites minimus. Niet dat die ooit in het beekje heef rondgezwommen; Winterswijk lag toen midden in een ondiepe zee.
Het is een kwetsbaar stukje beek, zo direct langs de weg. In het verleden is de plek door fossielzoekers behoorlijk aangetast. Om die reden heeft de G.A. van de Lugt-stichting het aangekocht en moeilijk toegankelijk gemaakt. Op dat soort pareltjes moet je zuinig zijn. Omdat de Bekerinkbeek dicht langs de gelijknamige weg ligt is het desondanks niet moeilijk een glimp ervan op te vangen.