Prachtigs ets van boerderij De Zelst voor Sanne Smeets

Monumenten in Bronckhorst twee dagen goed bezocht

Door Liesbeth Spaansen

BRONCKHORST/HUMMELO – Twee dagen, zaterdag 12 en zondag 13 september, waren verschillende monumenten in de gemeente Bronckhorst geopend voor geïnteresseerde bezoekers. Stichting Open Monumentendag Bronckhorst (OMDB) organiseerde deze dagen. Ook zorgden de vrijwilligers van deze stichting voor een officiële opening. Dit jaar stond op vrijdag 11 september een monumentenmaaltijd klaar bij De Gouden Karper in Hummelo, waarna in de grote zaal twee sprekers over waterbeheer klaarstonden en de Monumentenprijs Bronckhorst 2026 mocht worden uitgereikt door burgemeester Patrick van Domburg. 

Voorzitter van OMDB Harald Salomons opende de avond. Foto: Liesbeth Spaansen 

Harald Salomons
Voorzitter van OMDB Harald Salomons opende de avond met een welkom en stelde de sprekers voor. Het thema ‘Veerkrachtig erfgoed - in tijden van onzekerheid’ stond deze avond al centraal. “De uitreiking van de Monumentenprijs Bronckhorst is een enorm mooi moment om de waardering uit te spreken voor inzet, behoud en toekomst van ons monumentale erfgoed.”

Patrick van Domburg
“Monumenten doen het goed in de samenleving. Monumenten zijn niet saai”, begint de burgemeester zijn toespraak, ondertussen een selfie makend voor de socials, want “er moet reclame gemaakt worden voor dit serieuze werk.” Het nieuwe college heeft hem erfgoed en cultuurhistorie toegedicht, en er recreatie en toerisme bijgedaan. “Dat belooft wat.”

Burgemeester Patrick van Domburg maakt een selfie voor de socials, alvorens de monumentenprijs uit te reiken. Foto: Liesbeth Spaansen 

Veerkrachtig erfgoed: met een tekort aan water en droge grachten rond de kastelen, is er een uitdaging, benoemt Van Domburg. Dat, naast het (mogelijk) tekort aan vakmensen, om goede restauratie te laten plaatsvinden. Het herbestemmen van boerderijen vraagt eveneens veerkracht, niet in de laatste plaats van de eigenaren zelf.
Van Domburg gaf stichting OMDB de complimenten voor de organisatie van het weekend en de mooie website met uitleg over alle monumenten. Hij speelde ook het monumentenspel. “Dan zie je dat je toch niet alles goed hebt. Zo leren we telkens weer bij.”

Monumentenprijs
Namens de gemeente Bronckhorst reikte burgemeester Patrick van Domburg de tweejaarlijkse monumentenprijs uit. Er waren drie genomineerden.

Bloemen voor Reinder Disbergen en Marlies Groeneveld van genomineerd monument Het Anker in Steenderen. Foto: Liesbeth Spaansen 

Ontmoetingscentrum Het Anker in Steenderen; deze voormalige stadsboerderij, een Rijksmonument is verbouwd en verduurzaamd. “Het is best snel gerealiseerd. Het was een goed doordacht plan”, vatte Marlies Groeneveld van de diaconie samen. “Er is heel veel werk gedaan door vele vrijwilligers”, vult Reinder Disbergen aan. Er waren bloemen en applaus.

Bloemen voor Esther Schaper en Marcel Kolenbrander van genomineerd monument Kapel De Goede Herder in Veldhoek. Foto: Liesbeth Spaansen 

Genomineerde Kapel De Goede Herder in Hengelo, om precies te zijn in Veldhoek is een gemeentelijk monument, verbouwd en herbestemd tot woning. “Een droomhuis, een droomplek. We hebben dit met veel lokale ondernemers kunnen realiseren”, aldus Marcel Kolenbrander en Esther Schaper. Ook voor hen bloemen en applaus.

Burgemeester Patrick van Domburg mocht aan Sanne Smeets, te midden van zoons en schoondochters, van boerderij De Zelst in Vorden de Monumentenprijs Bronckhorst 2026 overhandigen. Foto: Liesbeth Spaansen 

Gemeentelijk monument boerderij De Zelst in Vorden is grootschalig gerestaureerd met verduurzaming als belangrijk uitgangspunt. “De boerderij heeft nu erfgoedlogies in het voorhuis, de schoppe is theehuis en dus ontmoetingsplek. Dit genomineerde monument maakte het meeste indruk op de vakjury, met name de zorgvuldigheid in de restauratie van het monument.” Sanne Smeets, haar drie zoons en twee schoondochters kwamen naar voren om de bloemen, cheque, maar ook de prachtige ets van de boerderij in ontvangst te nemen. “Het terrein eromheen moet nog, maar ik ben blij met alle mensen die geholpen hebben met dit prachtige resultaat en met het geduld van de familie.” De felicitaties en applaus van het publiek kwam hen eveneens toe.

Beleidsadviseur van Waterschap Rijn en IJssel Louis Lansink vertelt over invloed van de grondwaterstand op monumenten. Foto: Liesbeth Spaansen 

Louis Lansink
Beleidsadviseur van Waterschap Rijn en IJssel Louis Lansink vertelde over de achtergronden van de invloed van de grondwaterstand op monumenten. Hij vertelde uitgebreid over de structuren voor waterbeheer in Nederland en de Achterhoek. “Het moest anders, het aanpassen van de watersystemen”, zegt de oorspronkelijk bodemkundige van Dienst Landelijk Gebied (DLG). Hij vertelde dat hij vond dat het watersysteem echt op orde gebracht moest worden, bijsturen vond hij onvoldoende. Het moest op de schop, klimaatrobuuster. Lansink legde uit wat hij bedoelde en dat daadwerkelijk de wateroverlast en de droogte is aangepakt.

Rentmeester van ‘t Medler in Vorden, Eelco Schurer vertelt over de specifieke waterprojecten op dit landgoed. Foto: Liesbeth Spaansen 

Eelco Schurer
Rentmeester van ‘t Medler in Vorden, Eelco Schurer vertelde over de specifieke waterprojecten op dit landgoed. ’t Medler is gevormd in een oud cultuurlandschap, een nat gebied. Het Baakse Beek-systeem was erop gemaakt om het teveel aan water af te voeren richting IJssel en zee. “Maar het is nu menens met het klimaat, hele lange droge periodes worden afgewisseld met intensieve regen”, legt Schurer uit. Daarom was een ommekeer, om water lang(er) vast te houden in een gebied, nodig. Met behulp van beelden kregen de toehoorders een indruk hoe deze werkzaamheden zijn verlopen en hoe het resultaat eruit ziet. Daarnaast gaf hij tips over subsidieaanvragen en monumentmanagement.

Monumentendagen
Ondanks verschillende regenbuien in het Open Monumentenweekend kwamen ruim 6300 bezoekers naar Bronckhorst om een van de 37 monumenten: molens, landhuizen, kastelen, kerken, een gemaal, station, voormalige zuivelfabriek of badhuis, te bezichtigen. Een flink aantal belangstellenden reisden in Vorden van treinstation naar De Wiersse en de zuivelfabriek met een historische bus. Genoten is ook van lezingen, concerten, exposities, wandelingen, demonstraties en de gastvrijheid van monumenteigenaren. Op de centrale locatie in Zelhem, de Lambertikerk, hadden de comitéleden de informatiepanelen in en buiten de kerk neergezet als eerste kennismaking met het erfgoed van Bronckhorst. 

www.openmonumentendagbronckhorst.nl