Nieuwe functie rijksmonument: museum en allerlei activiteiten
MaatschappijToekomstplan voor Sint Willibrordus-kerk Vierakker
Door Richard Stegers
VIERAKKER – De Sint Willibrorduskerk in Vierakker heeft grote cultuurhistorische waarde. Maar het is ook van maatschappelijke betekenis. Daarom worden er inspanningen verricht om de kerk te behouden en een andere functie te geven. “Het is in onze ogen de mooiste kerk van Gelderland, die moet toegankelijk blijven voor publiek.”
Het bisdom heeft te kennen gegeven de Sint Willibrorduskerk in Vierakker met de pastorie als ensemble te willen verkopen en aan de erediensten te onttrekken. Dat heeft alles te maken met de tanende belangstelling, een beeld dat je in heel het land ziet. De kerk is een belangrijke ontmoetingsplek voor de lokale gemeenschap. Vandaar dat een kleine werkgroep uit Vierakker-Wichmond samen met Stichting Gelderse Kerken zich inzet voor een toekomstige publieke functie van de kerk. “Het gevaar ligt op de loer dat de kerk wordt verkocht aan een partij die de deuren voor altijd sluit”, zegt Arjen Woudenberg, directeur van Gelderse Kerken. “De deur mag niet op slot. Dat zou eeuwig zonde zijn gezien alle pracht en praal. De kerk moet een open karakter houden. Het hoort bij de gemeenschap.” Gelderse Kerken beschikt over veel kennis, kunde en ervaring op dit terrein. De stichting heeft 21 monumenten in eigen beheer.
Informatieavond
De Sint Willibrorduskerk uit 1870 is een Rijksmonument. Dat betekent dat er sowieso geen veranderingen qua exterieur en interieur mogelijk zijn. De werkgroep en Gelderse Kerken hebben een toekomstplan gemaakt. Ze presenteren dat op 1 juni aan het verantwoordelijke parochiebestuur Twaalf Apostelen in Zutphen. Woensdag 23 april werd het plan tijdens een informatieavond toegelicht aan belangstellenden. “Er waren zo’n zeventig mensen aanwezig”, vertelt Tanja Kits namens de werkgroep. De belangstellenden reageerden enthousiast op het plan en kwamen zelf ook met ideeën. “Zo was er iemand die als suggestie een licht- en geluidshow opperde. Daar hadden we zelf niet aan gedacht.” Een afgevaardigde van het Heiligenbeeldenmuseum in Kranenburg (Sint-Antoniuskerk) gaf als advies om voor de activiteiten voldoende vrijwilligers te werven. Over hoe je dat aanpakt kan de werkgroep een beroep op hem doen. “Dat is natuurlijk in dank aangenomen”, stelt Kits.
Mooi voorbeeld
Centraal in het toekomstplan van de werkgroep en Gelderse Kerken is het voornemen om na de aankoop de kerk een tweede leven als museum te geven. De inrichting is niet nodig, want het is immers op zich al een museum. Het interieur is weelderig en kleurrijk. Er is een veelheid aan beelden, schilderijen (kruisweg), altaren, een triomfkruis, glas-in-lood ramen, muurschilderingen en vloertegels. Zelfs de oorspronkelijke petroleumlampen zijn bij de restauratie weer teruggebracht, evenals de oude preekstoel. Het zo goed als originele interieur leent zich uitstekend voor een museale functie. De kerk kan als mooi voorbeeld dienen van hoe de rooms-katholieke kerk na 1850 in Nederland weer eigen kerken mocht bouwen en dat met veel enthousiasme deed. Bijna alle katholieke kerken zijn in de loop der jaren gemoderniseerd, waardoor beelden en muurschilderingen zijn verdwenen. In de kerk in Vierakker zijn juist al deze karakteristieke elementen bewaard gebleven.
Brede programmering
Maar er zijn ook plannen voor andere activiteiten die niet religieus zijn. Daarmee wordt de kerk nog meer een ontmoetingsplek. Het is de bedoeling dat er een brede programmering komt, ook voor niet-gelovigen. De werkgroep denkt dan aan exposities en concerten, waarbij het historische orgel kan worden ingezet. De kerk leent zich erg goed voor trouwerijen en voor uitvaartdiensten is de locatie ook zeer geschikt. Een bibliotheekfunctie behoort eveneens tot de mogelijkheden. Dit servicepunt kan nuttig zijn voor educatie en ontwikkeling voor jong en oud. Kinderactiviteiten, vergaderingen, films, diners bij kaarslicht, lezingen, arrangementen, rondleidingen en het beklimmen van de toren zijn andere opties die serieus worden bekeken.
Meer duidelijkheid
Het bisdom wil de kerk, de pastorie en de omgeving verkopen. Het kerkhof en het Ludgerusgebouw horen er niet bij. Het kerkhof wordt in eigen beheer gehouden en het Ludgerusgebouw wordt door het bisdom verpacht. De werkgroep en Gelderse Kerken weten nog niet hoeveel de Sint Willibrorduskerk moet gaan kosten. Daarover zal na de presentatie op 1 juni meer duidelijkheid over komen. “Daarna kan het haalbaarheidsonderzoek worden afgerond”, leggen Woudenberg en Kits uit. “Wat kost het onderhoud van het culturele erfgoed en welke opbrengsten staan er tegenover? Dat wordt dan nader in kaart gebracht. Gelukkig is de kerk goed geconserveerd.” De directeur van Gelderse Kerken verwacht te kunnen profiteren van subsidies, regelingen, schenkingen en eventueel donaties van de bevolking. “Het proces zal nog wel even duren, al verwacht ik geen jaren. Hopelijk lukt het om het toekomstplan te realiseren.”
Tot die tijd blijft de kerk in gebruik voor lekendiensten en openstellingen. Het voorportaal van de kerk is dagelijks geopend van 10.00 tot 16.00 uur. Van mei tot en met september is de hele kerk gratis te bezichtigen op dinsdag- en donderdagmiddag van 13.30 tot 16.00 uur. Voor rondleidingen wordt een kleine vergoeding gevraagd.
