‘Geen schooltoetsen in eerste twee weken na de vakantie’

Docente pleit voor stressvrije kerstvakantie voor scholieren 

Door Sander Grootendorst

ZUTPHEN – Eindelijk kerstvakantie. Pas weer naar school als het nieuwe jaar een eindje op gang is. Even lekker nog niet aan denken, wel zo gezond, echt pauze nemen. Maar eh, huh? Meteen in de eerste week na de vakantie alweer een toets? Dat kan toch niet waar zijn? Dag vakantiegevoel, hallo stress...

Debra van Oojen is docente op het Eligant Lyceum in Zutphen, ze geeft aan brugklassers het vak onderzoek en ontwerpen. En daarnaast de module ‘stress de baas’. Ze woont in de Veldhoek, is moeder van drie kinderen en heeft in Doetinchem een praktijk als holistisch therapeut voor kinderen en jongeren. Een druk leventje dus, maar ze maakt een opgewekte indruk, verre van gestrest. Kwestie van de week goed indelen, zodat ze er privé voor haar eigen kinderen én beroepshalve voor de leerlingen kan zijn. En voor zichzelf. “Natuurlijk vlieg ik ook weleens uit de bocht, het gaat niet altijd perfect. Dan denk ik: practice what you preach!” 

Op zulke momenten vraagt ze zichzelf wat ze haar leerlingen vraagt: “Als je ergens tegenaan loopt, als je vast komt te zitten, wat werkt er dan voor jou? Kinderen en jongeren komen meestal met een schoolgerelateerde hulpvraag bij mij. Ik ga met ze aan de slag om ze hun schoolplezier terug te geven, dat is heel belangrijk.” 

Het blijkt dat kleine aanpassingen al gauw een groot verschil kunnen maken, zegt Van Oojen. “Aanpassingen bij het kind of de jongere zelf: want hoe je naar de wereld kijkt, bepaalt grotendeels hoe je hem beleeft. Kinderen van nu zijn vaak supergevoelig, ze krijgen heel veel mee. Hoe blijf je dan toch bij jezelf? Hoe verhoud je je tot de ander en de ander zich tot jou?” Het komt allemaal aan bod in de module ‘stress de baas’. Daar leer je jezelf toch een beetje af te schermen voor die veelheid aan invloeden van buitenaf. Alleen al door je even op je ademhaling te letten en je af te vragen: zit wel goed op mijn stoel?

Paniek
De module is een steuntje in de rug, als leerling moet je je maar zien te redden in de hectische (school)maatschappij. Maar die maatschappij, die school, kan zelf óók kleine aanpassingen doen die daadwerkelijk helpen. Zo kwam Van Oojen op het idee voor de kerstboodschap die ze via Facebook verspreidde. “In mijn praktijk begeleid ik al een tijdje een student. Ze meldde zich bij mij met faalangstklachten. Het gaat inmiddels een stuk beter met haar. Maar nu klopte ze weer aan, er was paniek in de tent. Op 5 januari heeft ze een megatoets over alle lesstof van het afgelopen halfjaar...”

Van andere leerlingen en van ouders ving Van Oojen soortgelijke signalen op. “Weet je wat? dacht ik: ik ga een bericht de wereld in slingeren. Aan alle scholen in heel Nederland, basisonderwijs, middelbaar of een hbo. Zullen we er gewoon met z’n allen voor zorgen dat de leerlingen echt kerstvakantie hebben? Dat ze juist in die donkere dagen kunnen vertragen, en met elkaar kunnen zijn? Kerst en oud en nieuw kunnen vieren zoals ze dat willen? Vrienden opzoeken, chillen, hun vakantiebaantje uitoefenen?” Kortom: tijdens vakanties de noodzakelijke rust in je hoofd. “Dat betekent dan ook: de eerste twee weken erna geen toetsen, geen moeilijke dingen.”

Kerstboom
Het interview heeft plaats in de week vóór de kerstvakantie. In de hal van het Eligant is een groep leerlingen samengekomen bij een kerstboom maatje XL. Er wordt gezongen: Stille nacht, heilige nacht. En: Eenzame kerst. “We vieren de Donkeredagenvoorkerstweek”, vertelt Van Oojen. “Dus geen ‘toetsen en moeilijke dingen’ vóór de vakantie. Zodat de scholieren naar de vakantie toe kunnen leven. Maar menige school zet direct na die vrije dagen de druk weer op de ketel. Het positieve effect van een vakantie verdwijnt als sneeuw voor de zon wanneer je meteen weer vol aan de bak moet.”

De pianist zet het volgende lied in: Let it snow! Het sneeuwt buiten niet, het lied klinkt des te symbolischer, na Van Oojens oproep. Laat de sneeuwvlokken tijdens de vakantie maar neerdwarrelen in de wondere wereld van de scholieren. Er wordt pas geveegd als de vakantie echt helemaal voorbij is.