Maatschappelijk draagvlak voor munitieopslag in Toldijk nihil

TOLDIJK/HUMMELO – De petitie tegen de komst van grootschalige munitieopslag nabij Toldijk is al 2.700 keer ondertekend. Op de informatiebijeenkomst maandag 15 juli in zaal Den Bremer kwamen liefst 450 bezoekers af. Eén ding is helder: maatschappelijk draagvlak voor munitieopslag hier ontbreekt totaal. Terwijl het een van de vier afwegingcriteria is die Defensie hanteert. Het kan al meteen worden afgevinkt.

Door Sander Grootendorst

Defensiewoordvoerder Egge Jan de Jonge formuleerde het maandag met gevoel voor ironie: “Dat u hier met zovelen bent geeft aan dat het draagvlak – hoe zal ik het zeggen – niet heel groot is.”
Ook burgemeester Marja van der Tas was onder de indruk: “U laat door uw massale aanwezigheid overduidelijk zien hoe buitengewoon aangedaan u als Toldijkse, Hummelose en Dremptse samenleving bent door deze mogelijke ontwikkeling.”

In de loop van de avond herhaalden Van der Tas en later wethouder Emmeke Gosselink deze opmerking in wisselende bewoordingen. Maar het publiek nam er geen genoegen mee. Dat had te maken met een ander criterium dat de Defensiewoordvoerder noemde: “Wat is het bestuurlijk draagvlak?”

Jan Burgers van Toldieks Belang kaartte het aan bij het aanbieden van de petitie, mede namens de belangenverenigingen in Hummelo en Drempt. Hij heeft kritiek op de “te late” bekendmaking door B en W. “12 juni kregen bewoners in het gebied Muizengatweg, ZE-weg en Broekstraat een brief. Die sloeg in als een bom: ‘Defensie wil mogelijk zeventig hectare inruimen voor munitieopslag.’ 13 juni was in Apeldoorn een voorlichtingsbijeenkomst. Héél kort dag. We begrepen dat de gemeente er al in december van wist. Waarom zijn we niet eerder op de hoogte gebracht?”
Tweede punt in Burgers’ betoog: “Wat gaat de gemeente doen? Hoe kunnen we gezamenlijk actie ondernemen?” En tenslotte, geëmotioneerd: “Neem vanavond ter harte wat de maatschappelijke impact is van munitieopslag voor de mensen hier; dat het ook de doodsteek betekent van veel activiteiten in ons dorp.”
Luid en langdurig applaus viel Burgers ten deel.
Hij overhandigde de petitie – toen 2.100 keer ondertekend – aan de burgemeester.

Bestaansrecht
Marieke Klein Lenderink (vertegenwoordiger van Toldieks Belang) en Diantha de Kinkelder (directeur basisschool De Rank) presenteerden een bord met hartenkreten van de bewoners en een bord met handtekeningen van de kinderen. “Niemand in de zaal die dit wil. Helemaal niemand”, riep Marieke Klein Lenderink vol onbegrip over het feit dat überhaupt iemand op het idee is gekomen uitgerekend hier een locatie in te tekenen. “We willen ‘nee’ horen van het gemeentebestuur. Het gaat om de toekomst van de kinderen.” Leerkracht Diantha de Kinkelder. Dit bord kunnen jullie beschouwen als een petitie namens de school. Hebben we nog bestaansrecht?”
Van der Tas en Gosselink ontkenden dat ze de bewoners te laat hebben geïnformeerd. “In december betrof het nog een veel groter zoekgebied”, zei Van der Tas. Met andere woorden: dan zouden misschien honderden mensen nodeloos ongerust zijn gemaakt.

Gosselink: “We hebben u juist als de wiedeweerga geïnformeerd zodra wij wisten van het officiële zoekgebied. We kregen 11 juni de bevestiging van Defensie en hebben direct een brief aan de bewoners opgesteld over de voorlichtingsavond in Apeldoorn.” De Jonge beaamde dat: “Deze locatie kwam 31 mei in beeld vanuit een hele grote zoekcirkel. 11 juni hadden we contact met de gemeente. Wij nodigen mensen zelf niet uit voor voorlichtingsbijeenkomsten. Dat doen we pas zodra het kabinet een locatie heeft aangewezen.”

‘Samen optrekken’
Maar het algehele gevoel van onbehagen bleef. Presentator Erik Lievers probeerde het nog één keer: Wat vindt het gemeentebestuur zelf? Gosselink: “Ik snap wat dit met jullie doet, mijn eigen roots liggen hier. Ik weet ook dat er meer huizen (104, SG) weg zouden moeten dan op de andere locaties. Maar wij zijn niet het bevoegd gezag. Wat we wel kunnen doen, is samen met jullie optrekken. Informatie verzamelen. Ik neem graag plaats in de werkgroep die jullie hebben opgericht. We zijn er voor jullie. Maar we zijn ook voor een veilig Nederland.” Van der Tas: “Wij vinden als bestuur dat deze locatie niet de geschiktste is. Maar het is niet in onze handen.”
Dat ze het gewenste antwoord (net) niet gaf, kwam Van der Tas op honende reacties te staan, helemaal toen ze eraan toevoegde dat bewoners van de overige zeven locaties in hetzelfde schuitje zitten. “U bent hier voor Bronckhorst, niet voor die gemeenten!” riep de zaal.
Jan Burgers kreeg het afsluitende woord: “Wij verwachten van de gemeente meer empathie”, zei hij.
Na afloop werd er gefilosofeerd over de beweegredenen van de gemeente. Dit werd als verklaring geopperd: aan Defensie als gemeente exact hetzelfde melden als de bewoners zou een herhaling van zetten zijn. Concrete argumenten zijn nodig: informatie over het gebied om Defensie te overtuigen. Gemeenten zijn binnen het democratisch bestel gehouden aan landelijke opgaven (veiligheid in relatie tot de wereldpolitiek, waarover De Jonge uitleg gaf) en kunnen ook niet zomaar tegen andere gemeenten zeggen: wij willen niet, doen jullie het maar.

Van der Tas en Gosselink zeiden dat samenwerken met de bewoners dé weg is om goed beslagen ten ijs te komen met ijzersterke punten. In oktober wil Defensie de officiële opvatting van de gemeente horen.

Laagvlieggebied
Woordvoerder Marien Kornet van onderzoeksbureau Antea liet doorschemeren dat dit bureau lang niet alle relevante informatie over het gebied kent. En overigens ook dat de zones rondom het eventuele depot nog niet vaststaan. Ze zijn voorlopig gebaseerd op de situatie rond het munitiedepot in Veenhuizen. (Het rijk wil in Midden- of Oost-Nederland een tweede grootschalige opslag. Om in geval van oorlog, in een van de NAVO-lidstaten, snel te kunnen handelen, zei De Jonge. “Nederland moet zijn verantwoordelijkheid kunnen nemen”).
Defensie opteert bovendien voor een laagvlieggebied boven de Achterhoek, zei hij. “Helikopters oefenen dan op grasspriethoogte.” Niet fijn voor paarden en koeien… Kornets mededeling – laagvlieggebied en munitiedepot gaan niet samen – werkte nauwelijks geruststellend.

Toch zijn er lichtpuntjes. Bijvoorbeeld De Jonges opvallende opmerking dat munitieopslag ‘heel goed’ in natuurgebied kan. “Goed voor de natuur, want er kan geen mens meer komen.” Géén pleidooi voor Toldijk…

Kornet erkende dat in de documentatie ten onrechte sprake is van locatie-Hummelo. Dat moet Toldijk zijn. Vreemde fout. Bezoekers zeiden sarcastisch tegen elkaar: “Hebben ze eigenlijk wel op de kaart gekeken?” Ongetwijfeld, maar het is duidelijk dat er kansen liggen om het tij nog te keren.
Naast beide genoemde criteria zijn er nóg twee van belang: de bevindingen van het onderzoeksbureau én de conclusie van Defensie zelf.

Eind 2024 wordt bekendgemaakt welke locaties definitief afvallen. Begin 2025 besluit het kabinet welke het zal worden.